Вход  RSS

ХАБЗЭ

 

Псори Зыщ - псори Хыщ.   Хым и бзэр - зыбзэщ.   Хым и бзэр - Хабзэщ

Главная » Статьи » Статьи

Хабзэ. Хьэгъуэлlыгъуэ Хъуэхъухэр / Свадебные Гимны

ХАБЗЭ. ХЬЭГЪУЭЛlЫГЪУЭ ХЪУЭХЪУХЭР
 
 
***
 
Нысэ цlыкlу къатшэр
Фадэм хуэдэу lущащэу,
Мэлым хуэдэу lущабэу,
Джэдым хуэдэу быныфlэу,
Хьэфlым хуэдэу lумахуэу,
Шыфlым хуэдэу цlэрыlуэу,
Жыхапхъэр илъэфу,
Унафэм едаlуэу,
Гуащэкlэ lэсэу,
Пщыкъуэкlэ гумащlэу,
Унэр игуу,
Лlыр и псэу,
Ди нысэмрэ ди щауэмрэ
Фомрэ цымрэ хуэдэу зэкlэрыгъапщlэ,
Я лъакъуэ зэхэгъуащэм,
Пхъэидзэкlэ ягуэшыжу,
Дунейм фlыгъуэкlэ тегъэт!
 
 
***
 
Ди нысэ цlыкlур
lэфракlэ кlэщlу,
Мастэ кlэщlырыдэу,
Йыдар мытlэпlыжу,
Тlэпlыхукlэ зекlуэу,
Нысащlэхэм я щхьэу,
Махъсымэщlырейуэ,
Ищlыр хъууэ,
Данагъуэр и щхьэцу,
Налкъутыр и набдзэу,
Жыхапхъэр илъэфу,
Унафэр иримыхыу,
Хамэхэр къришалlэу,
Благъэхэр и псэ нэхуу,
Игу щигъэтlылъу,
Игъэтылъар къищтэжу,
Акъыл иlэу къыщlыхьэжу,
Насып иlэу къыщlыхьэжу,
Дыщэ быныр къилъхуащ жаlэрэ
Къыщыгуфlыкlыу,
Ди Тхьэ!
Апхуэдэ нысэу къыдэт!
 
 
***
 
Мы нэрыбгэ къыщlыхьар
Хъерыгъэ пылъу
Махуагъэ хэлъу,
Джанэкlэ ухъуу,
Щауэхъурылъхуу,
Къилъхур иузэду,
Йыдыр мытlэпlу,
lупэмэ епщlу,
Щlыфэмэ екlуу,
Зыдэкllуу lуэхум
Лlы кlэлъымыкlуэжу,
Апхуэдэ ухъу!
 
Мафlэ хуэдэ гу хуабэу,
Джэд хуэдэ быныфlэу,
Хьэфl хуэдэ lумахуэу,
Шыфl хуэдэ цlэрыlуэу,
И гуащэжьыр щlэкlамэ,
Хуэзэшу,
Къыщlыхьэжамэ,
Щышынэу,
Шынэ, укlытэ хэлъу,
Быным якlэрыщlауэ,
Быныр lэфlу илъагъуу,
Гъунэгъум нэмыс яхуиlэу,
Унэм илъым лъэlэсу,
Къилъхур мазэм шы шэсу,
Шу гуп псо дигъэкlыу,
Къыдыхьэжыр мылъку хуэхъуу,
Хъуэхъу хужаlэр къылъысу
Тхьэм жьы къыддищl!
 
 
***
 
Уэ гуащэнэуэс,
Уэ гуащэнысэ дахэ,
Дахэlэпэрыс,
Дахэлъэпэрисэ,
Дыщэкlэ нысэ,
Дыщэкlэ лъабжьэ,
Дыщэ lэбжьанэр бгъэхьэкъуу,
Дыщэ хьэкъунэр бгъэхьэсэу,
Дыжьын зэрыблэр уи лъапсэу,
Бын псэlурыту,
Гуащэжь псэгъэгуфlэу,
Пщыжь гугъэтыншу,
Данэ лъэужьу,
Щуlэгъэ гъэужьыру
Уи гъащlэ lыхьэр, си дахэ, Тхьэм уигъэхь!
 
 
***
 
Нэрыбгэ цlыкlуу унагъуэм къихьар
Къыздикlам лъэдакъэ махуэ къринэу,
Къыздихьам лъапlэ махуэ кърихьэу,
Джанэкlэхъуу,
Шауэ хъурылъхуу,
Къилъхур ипlу,
И щхьэр ипlыжу,
И пщэ къралъхьэр игъэзащlэу,
Зы щыщlагъи имыlэу,
Зыми хуэмыныкъуэу,
Гуныкъуэгъуи имыlэу,
Шэнтым тесмэ,тхьэрыкъуэу,
Зиукъуэдиймэ, аслэну,
Аслъэн сокур и щхьэцу,
И гуащэмкlэ жыlэщlэу,
Мыгурыкъыу,
Мыныкъуэкъуалэу,
Унагъуэу къызэрыхьам
Гурыlуэгъу яхухъу!
 
 
***
 
Мы нэрыбгэр тхуэмахуэу,
Лъапэ махуэ къытхихьэу,
Къызыхыхьэм щыузэду,
Езым хуэдэм ядекlуу,
Дунейм екlур и фащэу,
Дыщым фlыщlэ къахуихьу,
Зыхыхьэри игъэбзу,
Хабзэр убзэ фlэмыщlу,
И щlэныгъэм хигъахъуэу,
Зыщылажьэр ефlакlуэу,
Фlы къэшэкlэм хуэlэзэу,
И lэщlагъэм теунэу,
Мы бынунэр и щlасэу,
Дэмысыххэм хуэзэшу,
Ар зэшыгъэм и шхэпсу,
Къигупсысыр акъылу,
Зэlущащэр и цlыкlуу,
Зэдэхащlэр и ину,
Быну иlэр зэхуэдэу,
Адэм хъуэхъур хуиlэту,
Анэм и псэр lурыту,
Тхуэпсэуну сохъуахъуэ!
 
 
***
 
Щауэ фlыцlэ набзапцlэу
Щlыпцlэр зыгъэхулlэ,
Лlыцlэкlэ дызэджа,
Екlэпцlэ цlынэ къэпшами,
Пхудогъэгъу,
Пхъэ гъур къэпшами,
Дынохъуэхъу!
 
Хъуэхъур зи щlасэу,
Ди псэм хуэдэу ди щlалэ!
Къэкlуэж, дыноджэ.
Къеблэгъэж, дыножьэ.
Жьыхэр дыпхуохъуахъуэ,
Щlалэхэр къохъуапсэ,
Псэукlэщlэм щlыбодзэри,
Дзыншэ Тхьэм уищl!
 
Уей, ди щауэ фlыцlэ,
Уей, ди щауэ набдзапцlэ,
Уей, ди шынэхъыщlэ,
Лlэщlыгъуэр зей,
Зейхэм я дэрэжэгъуэ,
Бажэм уещэм,
Щыхь къэбукlыу,
Хъыкlэ уещэм,
Дыщэ къихъуэу,
Уи ныбжьэгъу куэд ухъу!
 
Мыр лъэпкъ лъэужьым
Къыщежьа лъагъуэщ,
Лъэпкъ мыгъэкlуэдщ,
Уи жьы хъугъэм
Дамыгъу дэгызэщ,
Уи ныбжьэгъухэр
Гъуэрыгъуэ шэнтщ,
Гъащlэм и щlэращlапlэщ,
Щlапlэхэм я дыгъэ-мазэщ,
Хабзэхэм я гухэхъуэшхуэщ,
Фlыгъуэшхуэр лъэпкъым къихьащи,
Хъуэхъубжьэр къызэхуашэс,
Зэхуэсахэм хъуэхъу къыпхужаlэ,
Псэхэр мэгуфlэ,
Блэгъэфlхэр мэпэкlу,
Кэкlуахэр уэ къожьэ,
Къеблэгъэж, дыноджэ,
Къыдэпщlари догъэгъу,
Ди фадэбжьэр мэсыс,
Уи нэмысым дыпоплъэ,
Дыпlуплъэну дыножьэ,
Ди фадэбжьэр убыд!
 
Уи адэм и щlапlэр гъэдахэ,
Уи анэм дахэу епсалъэ,
Уи лъабжьэм дохъуэхъу,
Тхьэм и хъерым долъэlу!
 
Къолъэlу гупым къахыхьэ,
Уакъыхэмыхьэм -
Гъуэгу темыхьэр бэнакlуэщ,
Хьэуазапlэм укъыщыхэкlакlэ
Дариипlэм щыжей,
"Сожей" жыпlэу ухэмыжае!
Дыгъэр зи нэкlу,
Мазэр за набдзэ,
Си щlалэ щауэ,
Щауэ махуэ хъун!
 
Дыщэ фалъэр зыlэщlагъэувэу
Жыхафэгум къэдгъэувын,
Си щlалэ, къэкlуэж!
 
Нобэ жьыи щlэи
Мыбы гугъу дехьам
Фи гъащlэр кlыхьу,
Фм намысыр лъагэу,
Фм насыпыр куууэ,
Фи акъылыр хурикъуу,
Гухэхъуэр фи куэду,
Фадэбжьэр зефхьэфу,
Пшэрыхьри вгъэвэфу,
Тхьэм фигъэпсэу!
 
Уэ си щlалэ,
Уцlыкlухункlэ узигупащ,
Йын ухъури - узилъэпагъщ,
Фыз къапшэри - узиунэкъуэщщ,
Унэкъуэщ махуэ Тхьэм уищl!
 
Тхьэрыкъуэ пхэхуу,
Бжьэхуцыху lэпэу,
lэпэ зыхуишийм
Псэ къыпигъэкlэу,
Къэкlыгъэу щыlэм
И шхын хэлъу
Уздэувэм ущимыгъэгупсысэу,
Уздэтlысым ущимыгъэжейуэ,
Ужеям къыптелъэщlыхьрэ,
И lэнэгур къабзэрэ
И бзэр къыпхуэlэфlу
Къэпшамэ, уехъулlащ, тlасэ!
 
И нэр зэтридзрэ
Дыгъэ бзийр къыщlидзмэ,
И жьэр зэтрихрэ
Дахэ къыжьэдэкlмэ,
Тхьэмадэжьри имыгъэхызэу,
Гуащэжьри иримыгъэкlуэтэкlыу,
Екlуэтэкlар къришэлlэжыфыну
Тхьэм акъыл кърит!
 
"Сыунэнщ" жыпlэу
Лъэныкъуэ зыщебгъэзам:
Мэшу тепсэр
Ажэ жьакlэу уфафэу,
Афэ гъуапэу уэндэгъуу,
Уи фохэр гуибгъуу,
Уи шыгъухэр гуиупщlу
Тхьэм уегъэпсэу!
 
 
***
 
Зи набдзэкlитlыр пцlащхъуэкlэ,
Лъэнкlапlэм теуэр зи щхьэц,
Кърым бжьэхуцыр зи щlыфэ,
Фадафэм зи гугъу ягъэш,
Хъуэхъубэр зыхуагъэшу ди нысэ,
Гунэсу соlуэ тхьэрыlуэ!
Тхьэрыкъуэ пщэхуурэ lэхулъэхуу,
Зи нэгум хуитуэ псэун!
Псэукlэм и дахэр Тхьэм къуит!
 
 
Къуитыну насыпыр щlэращlэу,
Уи джанэр lэщхьэхурэ бырыбу,
Джэджьей бынурэ убагъуэу,
Бэгъуэжауэ Тхьэм уэ къуит!
 
 
Уи гуащэ уи бзэ хуэщабэу,
Тlысыпlэм и щабэкlэ уегупсэу,
Нэмысыр нарт хабзэу хузепхьэу,
Узытемыхьэр уи тхьэмадэжьу,
Уи пщыкъуэжь ухуэубзэу-ухуэдэу,
Цей зыхуэбдым уи щытхъу иlуатэу,
Дунейм утетынкlэ сохъуэхъу!
 
 
Лъэдакъэм и махуэр
Мы лъэпкъ lумахуэм къахуэгъанэ,
Ди унагъуэм Бадзэуэгъуэ уэшхыр къытхуэхь,
Хьэ пасэу къэщхьэлъэ,
Уи лъэр зыщытеувэм щыхъуахъуи,
Хъуэхъубэкlэ сожьу.
Фом хуэдэу зыхыхьэм къалъагъун,
Уи нитlыр къызэтехи,
Къэбакъуэ иджы!
 
***
 
Джэнэкlэхъоу шъэохъулъфэу,
Къылъфырэр мыкlодэу,
Ыдырэр мытlэпlэу,
Ыбзырэр мыбзэхъоу,
Тхьа ещl.
 
Чэтым фэдэу lушъашъэу,
Мэлым хуэдэу lушабэу,
Пхъэнкlпхъэр ылъэшъоу,
Ушашъор римыхэу,
Унэгум шыгъуазэу,
Гъогум щымыгъуазэу,
Тхьа ешl.
 
Адыгэ Хабзэ